• Standaard

Hart- en vaatziekten

De kans op hart- en vaatziekten wordt verkleind door een gezonde leefstijl: niet roken, een gezond gewicht, voldoende beweging en gezond en gevarieerd eten volgens de Schijf van Vijf met voldoende groente en fruit, vis, en vezels en weinig verzadigd vet. 

Deze voedingsadviezen zijn ook zeer belangrijk voor hartpatiënten en mensen met een hoger risico op hart- en vaatziekten, zoals mensen met een hoge bloeddruk, een te hoog cholesterolgehalte of diabetes. Met de arts kan in deze gevallen worden bekeken of cholesterol- of bloeddrukverlagende geneesmiddelen en aanvullende voedingsadviezen verstandig zijn.

Hart- en vaatziekten is een overkoepelende term voor verschillende ziekten aan het hart of bloedvaten. Hart- en vaatziekten zijn een belangrijke doodsoorzaak in Nederland.

Meestal is vaatvernauwing door afzettingen aan de vaatwand (atherosclerose) de oorzaak van hart- en vaatproblemen. Vaatvernauwing kan al op jonge leeftijd beginnen. Hierdoor kan het jaren duren voor er hart- en vaatproblemen ontstaan. 

Door het dichtslibben van de slagaders (aderverkaling) kunnen bloedvaten (bijvoorbeeld in been of voet) verharden. Daardoor verliezen slagaders en bloedvaten hun elasticiteit. Hart- en vaataandoeningen kunnen vervolgens ontstaan door onvoldoende bloeddoorstroming in de slagaders of bloedvaten. Hierdoor kan de zuurstofvoorziening van de organen en spieren onvoldoende worden.

Coronaire hartziekten

Er liggen slagaders als een soort krans om het hart heen: de kransslagaders (coronairarterieën). Aandoeningen die komen door afwijkingen of beschadigingen in deze aders worden coronaire hartziekten genoemd. De 2 bekendste vormen zijn een hartinfarct en angina pectoris. Pijn op de borst is een kenmerk van beide ziekten. Bij angina pectoris zijn de klachten over het algemeen minder hevig en korter durend.

  • Een hartinfarct ontstaat wanneer een bloedprop of vaatvernauwing een kransslagader plotseling afsluit. Bij een hartinfarct is er meestal sprake van plotselinge, hevige pijn in de borst die lang aanhoudt.
  • Angina pectoris, letterlijk 'pijn op de borst', komt door een tijdelijk tekort in de bloedtoevoer van het hart. door  vernauwing(en) in de kransslagaders. Daardoor krijgt een deel van het hart te weinig zuurstof. Meestal ontstaat dit gebrek aan zuurstof bij inspanning. In tegenstelling tot bij een hartinfarct verdwijnen de symptomen bij angina pectoris kort nadat de inspanning is beëindigd. Angina pectoris geeft een typische beklemmende, drukkende pijn achter het borstbeen.


Beroerte (TIA, herseninfarct en hersenbloeding)

Een beroerte (of CVA) is de verzamelnaam voor een TIA, herseninfarct en hersenbloeding. De verschijnselen zijn gelijk maar de oorzaken en gevolgen niet. TIA: een kortdurende afsluiting van een bloedvat in de hersenen met tijdelijke uitvalsverschijnselen. De uitvalsverschijnselen duren vaak niet langer dan een half uur, soms wat langer.

  • Herseninfarct: een langer durende afsluiting van een bloedvat.
  • Hersenbloeding: een scheurtje in een bloedvat, waardoor bloed in het omringende hersenweefsel stroomt. Het bloed hoopt zich op en duwt het hersenweefsel weg. Hierdoor beschadigt het hersenweefsel.


Door ritmische bewegingen pompt het hart bloed door de bloedvaten. De verschillende organen krijgen zo voldoende bloed om goed te kunnen werken. Als het hart te weinig bloed pompt ontstaan er stoornissen in allerlei organen, weefsels en spieren. Dit wordt hartfalen genoemd.

Het gevolg is dat er te weinig zuurstofrijk bloed in het lichaam circuleert. Dit geeft verschillende klachten zoals:

  • vermoeidheid
  • kortademigheid
  • opgezette benen en enkels
  • opgezette buik, vol gevoel in de bovenbuik
  • verminderde eetlust
  • ’s nachts vaker plassen met soms weinig urine overdag
  • verstopping/obstipatie


Om minder vocht vast te houden is het belangrijk dat u niet te veel drinkt en weinig zout gebruikt. Het hart zal dan minder belast worden en u zult merken dat de klachten afnemen.

Etalagebenen

Vaatvernauwing in de in de benen, kan etalagebenen veroorzaken. Een andere naam voor etalagebenen is claudicatio intermittens. 

Andere hart- en vaatziekten 

  • Hartfalen. Er is sprake van hartfalen als de pompfunctie van het hart tekortschiet, waardoor klachten ontstaan.
  • Aneurysma. Bij een aneurysma is een slagader zwak en daardoor plaatselijk verwijd. Deze kan scheuren waardoor de patiënt in enkele minuten kan doodbloeden.
  • Hartritmestoornissen. Bij elke hartslag trekt het hart zich samen door een elektrische prikkel. Bij een normaal hartritme gaat dit in een regelmatig tempo. Bij een volwassene in rust klopt het hart 60 tot 70 keer per minuut. En tijdens inspanning 160 tot 180 keer per minuut. Bij een hartritmestoornis is er iets mis met de vorming van de elektrische prikkel of met de geleiding van die prikkel. Zo kan het hart snel, langzaam of onregelmatig kloppen.


Aangeboren hartafwijkingen

Er kan sprake zijn van aangeboren hartafwijkingen door een verstoorde ontwikkeling van hart of bloedvaten zoals gaten tussen de hartkamers of hartboezem, een verkeerde vaataansluiting, afwijkingen aan de hartkleppen of afwijkingen of vernauwingen van de hartslagader (aorta).